टोकियो, जापान ।

जापानमा अक्टोबरदेखि बिदेशी नागरिकहरुको लागि भिसा शुल्कमा २० गुणासम्म शुल्क बृद्धिको चर्चा भइरहँदा घरायसी खर्चपनि धान्नै धौ धौ हुनेगरि बढ्ने भएको छ ।

जापानमा विद्युत तथा ग्यासको महसुलमा वृद्धि हुने भएपछि घरपरिवारको मासिक खर्चमा थप दबाब पर्ने देखिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा इन्धनको मूल्य, विशेषगरी तरल प्राकृतिक ग्यास एलएनजि तथा अन्य ऊर्जा स्रोतको लागतमा आएको परिवर्तनसँगै सरकारी राहत कार्यक्रमको प्रभाव पनि घट्दै जाँदा विद्युत र ग्यासको बिल बढ्न लागेको हो ।

जापानका प्रमुख विद्युत कम्पनीहरूले अक्टोबर २०२६ का लागि लागू हुने महसुलमा वृद्धि गरेका छन् । क्षेत्र र कम्पनी अनुसार वृद्धि फरक–फरक भए पनि अधिकांश क्षेत्रमा अघिल्लो महिनाको तुलनामा घरायसी ग्राहकको बिल बढ्ने देखिएको छ । उपलब्ध विवरण अनुसार १० प्रमुख विद्युत कम्पनीमध्ये सबैले अक्टोबरको महसुलमा वृद्धि गरेका छन् ।

टोकियो क्षेत्रमा पनि महसुल वृद्धि

टोकियो क्षेत्रमा विद्युत आपूर्ति गर्ने टोकियो इलेक्ट्रिक पावर कम्पनी होल्डिङ्स ९टेप्को०ले अक्टोबरको विद्युत महसुलमा वृद्धि गरेको छ । टेप्कोको आधिकारिक विवरण अनुसार २०२६ अक्टोबरका लागि ३० एम्पियरको ‘तेर्यो़कु तोउ’ जस्ता सामान्य घरायसी योजनामा इन्धन मूल्य समायोजन दर अघिल्लो महिनाको तुलनामा बढेको छ ।

हाल उपलब्ध कम्पनीगत गणनामा २६० किलोवाट मासिक खपतलाई आधार मान्दा प्रमुख विद्युत कम्पनीहरूको अनुमानित बिलमा क्षेत्र अनुसार फरक वृद्धि देखिन्छ । उदाहरणका लागि टेप्को क्षेत्रमा करिब ४३२ येन, चुबु इलेक्ट्रिक क्षेत्रमा करिब ५१० येन तथा ओकिनावा इलेक्ट्रिक क्षेत्रमा करिब ४६० येनसम्म मासिक वृद्धि देखाइएको छ ।

यसको अर्थ वास्तविक बिल भने प्रत्येक परिवारको विद्युत खपत, सम्झौताको प्रकार र प्रयोग गर्ने कम्पनी अनुसार जापानभर फरक हुनेछ ।

सरकारी राहत कार्यक्रमको प्रभाव पनि घट्दै

विद्युत र ग्यासको मूल्यवृद्धिलाई कम गर्न जापान सरकारले २०२६ को गर्मीयाममा ‘विद्युत तथा ग्यास शुल्क भार न्यूनीकरण सहायता’ कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो।

टोकियो ग्यासका अनुसार २०२६ अगस्टदेखि अक्टोबरको बिलिङ अवधिसम्म सरकारले विद्युत र ग्यासको प्रयोगअनुसार छुट उपलब्ध गराएको छ । सेप्टेम्बर बिलका लागि ग्यासमा प्रतिक्युबिक मिटर १८ येन र कम भोल्टेज विद्युतमा प्रतिकिलोवाट घण्टा ४.५ येन छुट थियो भने अक्टोबर बिलमा क्रमशः १४ येन र ३.५ येनको छुट लागू हुन्छ ।

यसकारण ‘अक्टोबरदेखि सरकारी अनुदान पूर्ण रूपमा बन्द’ भन्ने हल्ला चाहिँ पूर्ण सत्य होइन । अक्टोबर २०२६ को बिलमा पनि केही सरकारी छुट कायम रहने भए पनि छुटको दर घटेकाले ग्राहकले तिर्नुपर्ने वास्तविक रकम बढ्ने अवस्था बनेको छ ।

इन्धनको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य मुख्य कारण

जापान ऊर्जा आयातमा ठूलो मात्रामा निर्भर मुलुक भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेल, एलएनजि र कोइलाको मूल्यमा हुने परिवर्तनले घरेलु विद्युत महसुलमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ ।

टेप्कोले पनि इन्धन तथा ऊर्जा बजारमा विश्वव्यापी परिवर्तन वा आपूर्ति–मागमा दबाब बढेमा इन्धन लागत समायोजन रकम उल्लेख्य रूपमा बढ्न सक्ने जनाएको छ ।

विशेषगरी मध्यपूर्वमा जारी तनावका कारण विश्व ऊर्जा बजारमा अनिश्चितता बढेको अवस्थामा एलएनजि लगायतका इन्धनको मूल्यमा थप उतारचढाव आउन सक्ने चिन्ता छ । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा बढ्दो भू–राजनीतिक जोखिमले आयातमा निर्भर देशहरूमा लागत बढ्ने जोखिम रहेको ऊर्जा बजारसम्बन्धी विश्लेषणहरूले पनि देखाएका छन् ।

ग्यासको बिल पनि बढ्ने

विद्युतसँगै शहरको ग्यास महसुलमा पनि वृद्धि हुने भएको छ । टोकियो ग्याँसले सरकारी सहायता कार्यक्रम अन्तर्गत छुट प्रदान गर्दै आएको भए पनि अक्टोबरमा लागू हुने छुट दर सेप्टेम्बरको तुलनामा घटेको छ । त्यसैले समान परिमाणमा ग्यास प्रयोग गर्ने ग्राहकको वास्तविक भुक्तानी बढ्न सक्छ ।

ग्यासको अन्तिम बिल पनि प्रयोगको मात्रा, सम्झौताको प्रकार र त्यस महिनाका इन्धन लागतका आधारमा फरक पर्न सक्छ ।

नेपाली समुदायमा पनि असर

जापानमा बसोबास गर्ने नेपाली विद्यार्थी, कामदार, परिवार, व्यवसायी तथा अन्य विदेशी समुदायका लागि विद्युत् र ग्यासको महसुल वृद्धि दैनिक जीवनयापन खर्चसँग प्रत्यक्ष जोडिने विषय हो ।

विशेषगरी जाडो महिनामा हिटर, एअर कन्डिसनर, तातो पानी र खाना पकाउने ग्यासको प्रयोग बढ्ने भएकाले ऊर्जा खर्च घरपरिवारको बजेटमा थप महत्वपूर्ण बन्न सक्छ । दुई जना वा सोभन्दा बढी सदस्य भएको परिवारमा विद्युत् तथा ग्यासको संयुक्त खर्च बढ्दा खाना, घरभाडा, यातायात र अन्य दैनिक खर्च व्यवस्थापनमा पनि दबाब पर्न सक्छ ।

आगामी महिनामा अझै उतारचढाव सम्भव

विद्युत महसुल जापानमा स्थिर दर मात्र नभई इन्धन लागत समायोजन प्रणालीसँग पनि सम्बन्धित भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल, एलएनजी तथा कोइलाको मूल्य परिवर्तन हुँदा आगामी महिनाहरूमा पनि बिल घटबढ हुन सक्छ । टेप्कोले विश्व ऊर्जा बजारको अवस्था परिवर्तन वा आपूर्ति–मागमा दबाब आएमा इन्धन लागत समायोजन रकममा उल्लेख्य परिवर्तन हुन सक्ने जनाएको छ ।

यसले गर्दा जापानमा बस्ने घरपरिवारका लागि आगामी महिनाहरूमा ऊर्जा खर्चलाई ध्यानमा राखेर मासिक बजेट बनाउनु थप महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ ।