टोकियो, जापान ।

जापानभर परम्परागत “इजाकाया” शैलीका पब तथा खानपान व्यवसायहरू बन्द हुने क्रम पछिल्लो समय तीव्र रूपमा बढेको छ । जापानी खानपान संस्कृतिको महत्वपूर्ण हिस्सा मानिने इजाकायाहरू अहिले आर्थिक संकट, बढ्दो महँगी तथा बदलिँदो सामाजिक जीवनशैलीका कारण संचालनमा गम्भीर चुनौतीमा परेका हुन् ।

इजाकाया जापानमा लोकप्रिय खाने–पिउने स्थल हुन्, जहाँ विभिन्न प्रकारका मदिरासँगै याकितोरी, सासिमी, ग्रिल गरिएको ओनिगिरी लगायतका परिकारहरू पाइन्छन् । सामान्य पबभन्दा फरक, यहाँ ग्राहकहरूले पेय पदार्थसँगै खाना पनि अर्डर गर्ने चलन छ । तर पछिल्ला वर्षहरूमा यस्तो व्यवसाय सञ्चालन गर्न कठिन बन्दै गएको अध्ययनले देखाएको छ ।

जापानको व्यापार तथा उद्योगसम्बन्धी अनुसन्धान संस्था टोकियो शोको रिसर्चका अनुसार सन् २०२६ को जनवरीदेखि अप्रिलसम्म कम्तीमा १ करोड येनभन्दा बढी ऋण बोकेका ८८ वटा इजाकाया व्यवसाय बन्द भएका छन् । यो संख्या गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ५४.३ प्रतिशतले बढी हो । साथै सन् १९८९ देखि तथ्यांक राख्न थालिएयता वर्षको पहिलो चार महिनामा यति धेरै इजाकाया बन्द भएको पहिलो पटक हो ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यसको मुख्य कारण बढ्दो महँगी हो । जापान अहिले पछिल्लो धेरै दशकयताकै उच्च मुद्रास्फीतिको सामना गरिरहेको छ । खाद्यान्न सामग्री, बिजुली, ग्यास तथा अन्य सञ्चालन खर्च महँगिँदै जाँदा इजाकाया सञ्चालकहरू दबाबमा परेका छन् । धेरै व्यवसायले खाना परिकारको मात्रा घटाउने, सस्तो सामग्री प्रयोग गर्ने वा मूल्य बढाउने उपाय अपनाए पनि ग्राहकहरू त्यसप्रति असन्तुष्ट बन्दै गएका छन् ।

विशेषगरी “अल–यू–क्यान–ड्रिंक” (नोमिहोदाई ताबेहोदाई) अफर अर्थात निश्चित समयभित्र असीमित पेय पदार्थ र खानाको प्याकेजको मूल्य अहिले ५ हजार येनभन्दा माथि पुग्न थालेपछि धेरै ग्राहक पछाडि हट्न थालेका छन् । दैनिक जीवनको खर्च बढेकाले मानिसहरू खर्चप्रति बढी सचेत बनेका छन् ।

अर्कोतर्फ, जापानी कार्यसंस्कृतिमा आएको परिवर्तनले पनि इजाकाया व्यवसायमा असर पारेको छ । पहिले कार्यालयका सहकर्मीहरू कामपछि सामूहिक रूपमा इजाकायामा गएर खाने–पिउने चलन अत्यन्त सामान्य थियो । तर कोरोना महामारीपछि “वर्क फ्रम होम” संस्कृति बढेको छ र सहकर्मीबीच सामूहिक भेटघाट कम हुँदै गएको छ ।

धेरै कर्मचारीहरू अहिले काम र व्यक्तिगत जीवनबीच सन्तुलन खोजिरहेका छन् । कम्पनी व्यवस्थापन समेत अत्यधिक ओभरटाइम र अनिवार्य “ड्रिंक पार्टी” ले कर्मचारीको मनोबल घटाउने निष्कर्षमा पुगेका छन् । फलस्वरूप मानिसहरू घरमै सस्तो मूल्यमा पेय पदार्थ किनेर आरामसँग समय बिताउन रुचाउन थालेका छन् ।

विदेशी पर्यटकको संख्या बढे पनि इजाकायाले त्यसको अपेक्षित लाभ लिन सकेका छैनन् । जापान भ्रमणमा आउने धेरै विदेशी पर्यटकहरू विशेषगरी रामेन, सुशी वा करीजस्ता विशिष्ट जापानी परिकारतर्फ आकर्षित हुने गरेका छन् । इजाकायाको विस्तृत मेनु र अर्डर गर्ने जटिल प्रक्रियाले नयाँ पर्यटकलाई अलमल्याउने गरेको विश्लेषण गरिएको छ ।

यसका साथै इजाकायामा प्रचलित “ओतोशी” संस्कृतिले पनि विदेशीहरूलाई असहज बनाउने गरेको छ । ग्राहकले अर्डर नगरेको सानो एपेटाइजर ल्याएर त्यसको शुल्क लिने परम्पराबारे धेरै विदेशीलाई पूर्वजानकारी नहुने भएकाले उनीहरू आश्चर्यचकित हुने गरेका छन् ।

विश्लेषकहरूका अनुसार इजाकाया केवल खानपान स्थल मात्र नभई जापानी सामाजिक संस्कृतिको हिस्सा पनि हुन् । तर बदलिँदो जीवनशैली, महँगी र उपभोक्ताको प्राथमिकतामा आएको परिवर्तनले अहिले यो व्यवसाय कठिन अवस्थामा पुगेको देखिएको छ ।