टोकियो, जापान ।

जापानी खानपानमा अत्यन्त लोकप्रिय तथा पौष्टिक खाद्य पदार्थ तोफु (Tofu) अहिले विश्वभर नै चर्चित बन्दै गएको छ । सोयाबिनबाट तयार गरिने तोफु प्रोटिनयुक्त, हल्का र विभिन्न तरिकाले पकाउन सकिने भएकाले तोफु जापानी भोजन संस्कृतिको महत्वपूर्ण हिस्सा मानिन्छ ।

जापानमा तोफुलाई दैनिक खानाका रूपमा समेत प्रयोग गरिन्छ । यसलाई काँचै, उमालेर, फ्राइ गरेर, सुपमा राखेर, सससँग वा जापानी परम्परागत ‘दाशी’मा पकाएर विभिन्न स्वादमा खाने गरिन्छ ।

सोयाबिनबाट कसरी बन्छ तोफु?

तोफु मुख्य रूपमा सोयाबिनको दूधबाट तयार गरिन्छ । सोयाबिनलाई पानीमा भिजाएर पिसिन्छ र त्यसबाट दूध निकालिन्छ । त्यसपछि विशेष जमाउने पदार्थको प्रयोग गरी सोयाबिनको दूधलाई जमाएर तोफु बनाइन्छ ।

यसको बनावट नरमदेखि कडा प्रकारसम्म हुन्छ । जापानमा सामान्यतया विभिन्न प्रकारका तोफु पाइन्छन् ।

किनुगोशी तोफु (Silken Tofu) – निकै नरम र चिल्लो बनावट भएको

मोमेन तोफु (Firm Tofu) – तुलनात्मक रूपमा कडा र पकाउन सजिलो

याकिदोफु – ग्रिल गरिएको तोफु

आगेदोफु – तेलमा फ्राइ गरिएको तोफु

तोफु किन स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक छ ?

तोफुमा वनस्पतिजन्य प्रोटिन पर्याप्त मात्रामा पाइन्छ। यसमा सामान्यतया बोसोको मात्रा कम हुने भएकाले स्वस्थ खानपान रोज्ने मानिसहरूबीच पनि यो लोकप्रिय छ ।

तोफुमा प्रोटिनका साथै क्याल्सियम, आइरन तथा अन्य पोषक तत्त्वहरू पनि पाइन्छन् । विशेष गरी मासु कम खाने वा शाकाहारी भोजन रोज्ने मानिसका लागि तोफु प्रोटिनको राम्रो विकल्प मानिन्छ ।

तर स्वास्थ्यका लागि कति फाइदाजनक हुन्छ भन्ने कुरा तोफुको प्रकार, मात्रा र पकाउने तरिकामा पनि निर्भर हुन्छ । अत्यधिक तेल वा नुनिलो सस प्रयोग गर्दा यसको समग्र पोषण सन्तुलनमा असर पर्न सक्छ ।

जापानमा लोकप्रिय तोफुका परिकार

जापानी भोजनमा तोफुबाट अनेकौं परिकार तयार गरिन्छ। तीमध्ये केही लोकप्रिय परिकार यस्ता छन्—

हियायाको (Hiyayakko)

चिसो तोफुलाई सोया सस, हरियो प्याज, अदुवा लगायतका सामग्रीसँग खाने परिकार हो। गर्मी मौसममा यो निकै लोकप्रिय छ।

युदोफु (Yudofu)

तातो पानी वा हल्का शोरबामा पकाइएको तोफु हो। विशेषगरी चिसो मौसममा स्वादिलो र हल्का भोजनका रूपमा खाइन्छ।

आगेदाशी तोफु (Agedashi Tofu)

तोफुलाई बाहिरबाट हल्का कुरकुरे हुने गरी फ्राइ गरेर जापानी दाशीको झोलसँग खाने लोकप्रिय परिकार हो।

मापो तोफु (Mapo Tofu)

चिनियाँ शैलीबाट जापानमा समेत अत्यन्त लोकप्रिय बनेको मसलेदार तोफु परिकार हो।

विश्वभर बढ्दै तोफुको लोकप्रियता

जापानी खानाको विश्वव्यापी लोकप्रियतासँगै तोफुको प्रयोग पनि विभिन्न देशमा बढिरहेको छ । भारतसहित दक्षिण एसियाली बजारहरूमा समेत अहिले तोफु सजिलै उपलब्ध हुन थालेको छ ।

शाकाहारी, भेगन तथा स्वस्थ खानपानमा रुचि राख्ने मानिसहरूका लागि तोफु आकर्षक विकल्प बन्दै गएको छ । तरकारी, सुप, सलाद, नुडल्सदेखि लिएर विभिन्न स्थानीय स्वाद अनुसारका परिकारमा समेत तोफु प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

आफ्नो मनपर्ने तरकारी र सामग्रीसँग तोफुको नयाँ परिकार तयार गरी स्वाद लिन सकिन्छ ।